2026 жылғы 20 қаңтарда Қызылорда қаласында Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтің төрағалығымен өткен Ұлттық құрылтайдың V отырысы ел дамуының негізгі стратегиялық бағыттарын айқындаумен қатар, жоғары білім, ғылым, тарихи сана және заманауи технологияларды мемлекеттік саясатта тиімді пайдалану мәселелерін кешенді түрде қамтыды. Құрылтай алаңы бұл салаларды бір-бірінен оқшау қарастырмай, өзара тығыз байланыстағы тұтас жүйе ретінде бағалаумен ерекшеленді. Мемлекет басшысы атап өткендей, білім, ғылым, тарих және технология елдің ұзақ мерзімді интеллектуалдық, институционалдық және құндылықтық дамуының іргетасын құрайды. Отырыста білім беру жүйесін жаңғырту мәселесі мазмұндық тұрғыдан көтерілді.

Мемлекет басшысы білім сапасы тек материалдық инфрақұрылыммен немесе формалды көрсеткіштермен өлшенбеуі тиіс екенін атап өтіп, білім беру үдерісінде тәрбие, құндылық және тарихи сана қалыптастырудың маңызына ерекше назар аударды. Бұл тұрғыда гуманитарлық пәндердің, соның ішінде тарихтың, жоғары оқу орындарындағы орны айрықша екені айтылды. Құрылтай барысында тарихи білімнің міндеті тек өткен оқиғаларды баяндаумен шектелмейтіні, оның қоғамдағы жауапкершілік, құқықтық мәдениет және азаматтық ұстанымды қалыптастыруға қызмет етуі тиіс екені нақты атап өтілді. Мұндай көзқарас тарихты ұлттық бірегейлікті нығайтудың және қоғамдық тұрақтылықты қамтамасыз етудің маңызды факторы ретінде қарастыруды көздейді. Ғылым саласына қатысты мәселелер Ұлттық құрылтайдың негізгі мазмұндық өзегінің бірі болды.

Мемлекет басшысы ғылымды ұлттық дамудың стратегиялық ресурсы ретінде қарастыру қажеттігін атап өтіп, ғылыми зерттеулерді қолдаудың жүйелі тәсілдерін жетілдіру мәселесін көтерді. Осы бағытта ғылыми қалашықтарды дамыту тұжырымдамасының қабылдануы ғылым мен жоғары білімді өзара интеграциялауға бағытталған маңызды қадам ретінде айтылды. Бұл бастамалар университеттік ғылымды күшейтуге, зерттеу инфрақұрылымын дамытуға, сондай-ақ жас ғалымдарды институционалдық деңгейде қолдауға мүмкіндік беретіні атап өтілді. Ғылымның қоғам үшін ашықтығы мен оның нақты даму міндеттеріне бағдарлануы құрылтайда айтылған негізгі ұстанымдардың бірі болды.

Құрылтай барысында заманауи технологиялар, соның ішінде цифрландыру мен жасанды интеллектіні дамыту мәселелері де кең ауқымда қамтылды. Мемлекет басшысы технологиялық жаңғырудың білім мен ғылым саласына тікелей әсер ететінін атап өтіп, цифрлық шешімдер мен жасанды интеллект құралдарын жауапты әрі мақсатты пайдалану қажеттігін айтты. Бұл бағытта жасанды интеллектіні білім беру үдерісінде, ғылыми зерттеулерде және басқару жүйелерінде қолдану мәселелері жалпы мемлекеттік дамудың маңызды құрамдас бөлігі ретінде қарастырылды. Атап айтқанда, цифрлық технологиялар білім мен ғылымның қолжетімділігін арттыруға, деректермен жұмыс істеу сапасын жақсартуға және ғылыми талдаудың жаңа әдістерін енгізуге мүмкіндік беретіні айтылды. Сонымен бірге Мемлекет басшысы технология өздігінен басқару жүйесіндегі кемшіліктерді жоймайтынын атап өтіп, цифрлық өзгерістер басқару мәдениетін жетілдірумен қатар жүруі тиіс екенін нақтылады. Бұл тұжырымдар жоғары оқу орындары мен академиялық қауымдастық үшін ерекше маңызға ие.

Құрылтайда университеттер тек білім беретін мекеме ретінде емес, ғылыми-инновациялық экожүйенің негізгі буыны ретінде қарастырылды. Мемлекет басшысы атап өткендей, жоғары оқу орындарының алдында ғылыми зерттеулерді дамыту, цифрлық және жасанды интеллектіге негізделген жаңа әдістерді меңгеру, сондай-ақ академиялық адалдық пен ғылыми стандарттарды сақтау міндеттері тұр. Бұл міндеттер университеттік ғылымның сапасын арттырумен қатар, елдің жалпы зияткерлік әлеуетін нығайтуға бағытталған.

Тарих ғылымы мен тарихи сананы қалыптастыру мәселесі құрылтайда білім, ғылым және технологиялық даму бағыттарымен біртұтас қарастырылды. Мемлекет басшысы ұлттық тарихты зерттеу мен оқытуда ғылыми дәлдік, дереккөздерге сүйену және кәсіби жауапкершілікті сақтау қажеттігін атап өтті. Архивтік зерттеулерді кеңейту, тарихи деректерді цифрландыру және оларды ғылыми айналымға енгізу мәселелері тарихи ғылымның дамуы үшін маңызды бағыттар ретінде қарастырылды. Бұл бастамалар тарих ғылымын заманауи ғылыми әдістермен ұштастыруға, оның академиялық сапасын арттыруға және тарихи білімнің қоғам үшін қолжетімділігін қамтамасыз етуге бағытталған.

Сонымен қатар құрылтайда қоғамның жалпы дамуымен байланысты өзге де бағыттар қамтылды. Құқықтық мемлекет қағидаттарын нығайту, басқару жүйесін жетілдіру және азаматтық диалогты кеңейту мәселелері білім мен ғылым саласымен тікелей байланысты екені атап өтілді. Себебі сапалы білім мен дамыған ғылым құқықтық мәдениетті қалыптастырудың, қоғамдық жауапкершілікті арттырудың және саяси тұрақтылықты қамтамасыз етудің маңызды алғышарттары ретінде қарастырылды.

Қызылорда қаласында өткен Ұлттық құрылтайдың V отырысы білім, ғылым, тарих және заманауи технологияларды дамыту мәселелерін Қазақстанның стратегиялық басымдықтары қатарында айқындады. Құрылтай барысында айтылған тұжырымдар жоғары оқу орындары мен академиялық қауымдастық үшін елдің зияткерлік және институционалдық дамуына бағытталған нақты әрі мазмұнды бағдар болып табылады. Бұл отырыс білім мен ғылымды дамыту, тарихи сананы нығайту және цифрлық, жасанды интеллектіге негізделген шешімдерді жауапты түрде енгізу арқылы мемлекеттік саясаттың сабақтастығын көрсетіп, ел дамуының ұзақ мерзімді бағытын айқындады.